آنچه در این مقاله خواهید خواند:

ندول تیروئید در بارداری

دوره بارداری با تغییرات گسترده هورمونی و فیزیولوژیک همراه است. این تغییرات می‌توانند از طرق مختلف بر عملکرد غده تیروئید تأثیر بگذارند. یکی از پیامدهای احتمالی این تغییرات، بروز یا تشدید اختلالات تیروئیدی از جمله ندول‌ تیروئید است. یک خانم باردار ممکن است پیش از بارداری به ندول تیروئید مبتلا باشد یا در طول دوران بارداری دچار این مشکل شود. بنابراین برای حفظ سلامت مادر و جنین، بررسی منظم وضعیت تیروئید در این دوران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

علائم ندول تیروئید بارداری

علائم ندول تیروئید بارداری همانند علائم ندول‌ تیروئید در افراد معمولی است. با این حال تغییرات فیزیولوژیکی و هورمونی دوره بارداری ممکن است تفسیر برخی از علائم و تشخیص دقیق را دشوارتر سازد. مهم‌ترین علائم ندول تیروئید بارداری شامل موارد زیر هستند:

توده یا برآمدگی در گردن:

علامت اصلی ندول تیروئید است. گره تیروئید ممکن است در لمس احساس شود یا فقط در سونوگرافی قابل تشخیص باشد.

تغییر یا خشونت صدا:

تغییر صدا یکی از علائم احتمالی ندول تیروئید است. ندول‌های بزرگ می‌توانند با فشار بر عصب حنجره باعث خشونت صدا، گرفتگی صدا یا تغییر در زیر و بمی صدا شوند. در دوران بارداری به دلیل تغییرات هورمونی ممکن است تغییراتی در صدا رخ دهد؛ اما وجود ندول می‌تواند این تغییرات را تشدید کند. بنابراین هرگونه تغییر غیرطبیعی صدا در دوران بارداری باید توسط پزشک بررسی شود.

درد در ناحیه گردن:

درد ناحیه گردن در بارداری، علل مختلفی دارد که ندول تیروئید، یکی از آنهاست. این درد یا فشار مبهم در ناحیه جلوی گردن می‌تواند نشان‌دهنده رشد ندول یا فشار آن بر بافت‌های اطراف باشد.

مشکل در بلع یا تنفس:

ندول‌های تیروئید بسیار بزرگ می‌توانند با فشار بر نای و مری، مشکلاتی در بلع و تنفس ایجاد کنند. اگرچه این علائم نادر هستند اما ممکن است نشان‌دهنده رشد قابل توجه ندول باشند و به بررسی فوری دارند؛ به ویژه اگر با سایر علائم ندول تیروئید همراه باشند.

تشخیص ندول تیروئید در بارداری

بارداری تأثیری بر روش‌های تشخیص ندول تیروئید ندارد. در واقع تست‌های تشخیص ندول تیروئید در بارداری مشابه سایر زمان‌هاست. با این حال تفسیر نتایج تست‌ها با توجه به شرایط بارداری، کمی متفاوت خواهد بود. موارد زیر، مهم‌ترین روش‌هایی هستند که برای تشخیص گره‌های تیروئید در بارداری به کار می‌روند.

معاینه فیزیکی

معاینه گردن، اولین قدم برای تشخیص ندول تیروئید بارداری است؛ اما نمی‌تواند به تنهایی یک روش تشخیص قطعی باشد. همچنین معاینه فیزیکی گردن در تشخیص ندول‌های بزرگ و سطحی موثر است. در دوران بارداری به دلیل افزایش حجم خون و تغییرات هورمونی، غده تیروئید ممکن است کمی بزرگتر شود. این مسئله، تشخیص ندول‌های کوچکتر یا عمیق‌تر را با معاینه فیزیکی دشوارتر می‌کند. همچنین معاینه فیزیکی نمی‌تواند خوش خیم یا بدخیم بودن ندول را مشخص نماید.

معاینه فیزیکی گردن می‌تواند در هر زمانی از بارداری انجام شود؛ خصوصا در پایان سه ماهه اول باردرای توصیه می‌شود. در صورت وجود علائم مشکوک یا تغییر در اندازه غده تیروئید، معاینه فیزیکی ممکن است در ویزیت‌های بعدی نیز تکرار شود. معاینه گردن در حالت نشسته یا ایستاده انجام می‌شود. پزشک با انگشتان خود به آرامی گردن و غده تیروئید را لمس می‌کند تا وجود هرگونه توده، برآمدگی یا تغییر در اندازه غده تیروئید را بررسی نماید. معمولا در حین معاینه از بیمار خواسته می‌شود تا آب دهان خود را قورت دهد.

اندازه‌ گیری سطح TSH

اندازه‌ گیری TSH در این دوران ضروری است و نتایج آن باید با توجه به سه ماهه بارداری تفسیر شود. در سه ماهه اول بارداری به دلیل اثر تحریک‌ کننده هورمون hCG، سطح TSH در برخی از زنان کاهش می‌یابد. در بارداری‌های دوقلویی، این کاهش بیشتر مشاهده می‌شود. سطح پایین TSH در سه ماهه اول می‌تواند نشان‌دهنده تیروتوکسیکوز گذرا بارداری باشد که ممکن است با تهوع و استفراغ شدید همراه باشد. تشخیص ندول عملکردی فقط در صورتی مطرح می‌شود که سطح TSH  در سه ماهه اول غیرقابل تشخیص باشد و در سه ماهه دوم نیز به همین شکل باقی بماند. غیر قابل تشخیص یعنی آنکه سطح هورمون TSH (هورمون محرک تیروئید) در آزمایش خون به قدری پایین است که توسط روش‌های استاندارد آزمایشگاهی قابل اندازه‌گیری نیست.

ندول‌های سمی از علل نادر پرکاری تیروئید در بارداری هستند. در صورت شک به بیماری گریوز همراه با ندول غیرعملکردی، آزمایش آنتی‌بادی ضد TSHR برای تشخیص ضروری است. اندازه‌ گیری TSH برای ندول‌های تیروئید تشخیص داده شده در بارداری بسیار مهم است. اگر سطح TSH کمتر از ۰.۱ mIU/l باشد و در سه ماهه دوم نیز به همین شکل باقی بماند، ندول عملکردی در دوران بارداری در نظر گرفته می‌شود.

سونوگرافی

ندول‌هایی که از قبل وجود داشته‌اند و ندول‌هایی که در دوران بارداری ظاهر می‌شوند، ممکن است نیاز به بررسی‌ها و مدیریت‌های متفاوتی داشته باشند. از آنجایی که سونوگرافی در دوران بارداری بی خطر است، به عنوان روش اصلی تشخیص ندول تیروئید در بارداری به کار می‌رود. دسته بندی EU-TIRADS که از نتایج سونوگرافی به دست می‌آید، احتمال خوش خیم و بدخیم بودن ندول را مشخص می‌کند.

اگر خوش خیم بودن ندول تیروئید قبل از بارداری از طریق سونوگرافی یا بیوپسی تأیید شده باشد و کمتر از ۲ سال از این تشخیص گذشته باشد، نیازی به بررسی‌های بیشتر با سونوگرافی یا بیوپسی نیست. یعنی می‌توان به خانم باردار اطمینان دارد گره تیروئید مورد نظر در طول بارداری پیشرفتی نخواهد داشت. با این حال، لمس و معاینه دقیق گردن در پایان سه ماهه اول توصیه می‌شود. در صورت بروز علائمی مانند ناراحتی گردن (به ویژه هنگام بلع) و یا افزایش حجم ندول یا ظاهر شدن لنفادنوپاتی در لمس گردن، سونوگرافی باید در اسرع وقت انجام شود.

بیوپسی سوزنی ظریف (FNAB)

در این روش با استفاده از یک سوزن نازک، نمونه‌ای از سلول‌های ندول برداشته شده و در آزمایشگاه بررسی می‌شود. این روش به پزشک کمک می‌کند تا تشخیص قطعی بدخیمی یا خوش‌خیمی ندول را انجام دهد. تصمیم‌گیری برای انجام بیوپسی ندول تیروئید در بارداری باید با دقت و با توجه به شرایط خاص هر فرد توسط پزشک متخصص انجام شود. به طور کلی پزشکان تا حد امکان سعی می‌کنند بیوپسی ندول تیروئید را در دوران بارداری به تعویق بیندازند. دلیل این امر، وجود خطرات احتمالی برای جنین و مادر است. با این حال در برخی موارد خاص، بیوپسی ضروری است؛ از جمله:

• اگر سونوگرافی نشان دهد که ندول ویژگی‌های بسیار مشکوکی دارد (مثل شکل نامنظم، حاشیه نامشخص یا وجود عروق خونی غیرطبیعی) پزشک ممکن است بیوپسی را توصیه کند.
• به طور خاص، اگر ندول در دسته EU-TIRADS 5 قرار بگیرد (یعنی احتمال بدخیم بودن آن بسیار بالا باشد) و اندازه آن بیشتر از ۱ سانتی‌متر باشد یا اگر غدد لنفاوی گردن مشکوک به نظر برسند، بیوپسی ضروری است.
• اگر ندول باعث مشکلاتی مانند سختی در بلع، تغییر صدا، یا درد در گردن شود، پزشک ممکن است بیوپسی را توصیه کند تا علت این علائم مشخص شود.

زمان انجام بیوپسی بستگی به نظر پزشک دارد و با توجه به شرایط بیمار و مرحله بارداری تعیین می‌شود.

درمان ندول تیروئید بارداری

روش درمان ندول تیروئید در بارداری به وضعیت بیمار، تعداد، اندازه و خوش خیم یا بدخیم بودن ندول بستگی دارد. در ادامه به معرفی روش‌های درمان ندول تیروئید می‌پردازیم و توضیح می‌دهیم که کدام یک در بارداری مجاز است.

نظارت منظم

درمان ندول تیروئید در دوران بارداری اغلب شامل نظارت بر ندول است؛ زیرا اکثر ندول‌ها در این دوران خوش‌ خیم هستند. با این حال نظارت پس از زایمان نیز ضرورت دارد، زیرا تغییرات هورمونی بارداری می‌تواند بر ندول‌ها تأثیر بگذارد. زمان مشاوره پس از زایمان باید با توافق بیمار و بر اساس نتایج سونوگرافی و یا نمونه‌برداری سلولی تعیین شود. اگر نتایج نشان‌ دهنده احتمال بدخیمی باشد، مشاوره تخصصی در عرض ۶ ماه پس از زایمان توصیه می‌شود. در مجموع، تصمیم‌گیری در مورد نحوه مدیریت ندول باید با مشارکت فعال بیمار و بر اساس شواهد موجود انجام شود.

ندول تیروئید سمی

در صورت وجود ندول سمی تیروئید قبل از بارداری با سطح TSH کمتر از ۰.۱ mIU/L، درمان پیش از بارداری در اولویت قرار دارد. در سه ماهه اول بارداری، برای موارد علامت‌دار می‌توان درمان با بتا بلوکرها را آغاز کرد. درمان با داروهای ضد تیروئید (ATD) به ندرت ضروری است و تصمیم‌گیری در این مورد باید پس از ارزیابی مزایا و خطرات (یعنی عوارض پرکاری تیروئید در دوران بارداری در مقابل عوارض ATDها) انجام شود. عوارض ATDها با پروپیل‌تیواوراسیل (PTU) کمتر از سایر ATDها است.

از آنجایی که ATDها از جفت عبور می‌کنند، اگر درمان ATD تا سه ماهه دوم ادامه یابد (تیروئید جنین از هفته ۱۸ بارداری فعال می‌شود) هدف درمانی، حفظ Free T4 مادر در حد بالای نرمال است تا از کم‌کاری تیروئید جنین جلوگیری شود. در این موارد، نظارت سونوگرافی جنین از هفته ۲۲ به بعد برای بررسی علائم کم‌کاری تیروئید جنین (گواتر) باید انجام شود. مکمل‌های ید در این شرایط توصیه نمی‌شوند و استفاده از ید رادیواکتیو در دوران بارداری ممنوع است. در موارد پرکاری تیروئید علامت‌دار، درمان علامت‌دار (بتا بلوکرها) به عنوان خط اول درمان تجویز می‌شود و درمان با ATDها با حداقل دوز مؤثر (هدف Free T4 در حد بالای نرمال) در موارد نادر ضروری است.

درمان سرکوب کننده

درمان سرکوب کننده شامل مصرف داروی لووتیروکسین (L-thyroxine) است. این درمان که برای کاهش اندازه ندول‌های خوش‌خیم تیروئید استفاده می‌شود، به طور کلی در دوران بارداری توصیه نمی‌شود. زیرا در بارداری، خطر عوارض ناشی از افزایش هورمون تیروئید در خون (هیپرتیروکسینمی) برای مادر و جنین بیشتر است. بنابراین استفاده از داروی لووتیروکسین برای درمان ندول‌های تیروئید در دوران بارداری ممنوع است.

تخریب ندول‌های تیروئید با حرارت  (Thermal ablation)

این روش شامل استفاده از گرما (مثلاً فرکانس رادیویی) برای تخریب بافت ندول است. اطلاعات کافی در مورد ایمنی و عوارض این روش درمانی در دوران بارداری وجود ندارد. به عبارت دیگر مشخص نیست که این روش چه تأثیری بر مادر و جنین دارد. با توجه به نبود داده‌های کافی و منع مصرف فرکانس رادیویی، پزشکان در حال حاضر تخریب حرارتی تیروئید را در دوران بارداری توصیه نمی‌کنند.

میکروکارسینوم تیروئید (ندول تیروئید سرطانی با رشد آهسته)

اگر قبل یا حین بارداری، ندول‌های کوچک تیروئید با احتمال سرطان پاپیلاری (میکروکارسینوم) تشخیص داده شود، در صورت عدم وجود درگیری غدد لنفاوی، نظارت فعال توصیه می‌شود. جراحی در بارداری برای این نوع سرطان‌ها که معمولاً رشد آهسته‌ای دارند، توصیه نمی‌شود. در صورت پیشرفت سرطان در بارداری، تصمیم‌گیری برای جراحی یا ادامه نظارت باید توسط یک تیم پزشکی متشکل از چندین متخصص انجام شود.

جراحی تیروئید

جراحی تیروئید در بارداری برای ندول‌های خوش ‌خیم یا پایدار توصیه نمی‌شود؛ اما در موارد ندول‌های مشکوک یا ندول‌هایی که بر ساختارهای اطراف خود فشار وارد می‌کنند، پس از بررسی توسط تیم چند تخصصی، قابل انجام است. بهترین زمان برای جراحی، سه ماهه دوم بارداری است؛ زیرا سه ماهه اول خطر سقط و سه ماهه سوم خطر زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. جراحی در هر مرحله‌ای از بارداری در صورت تهدید جان مادر، مجاز است.

سرطان تیروئید بدون متاستاز لنفاوی یا ویژگی‌های تهاجمی معمولاً در بارداری نیاز به جراحی فوری ندارد؛ اما  صورت پیشرفت تومور یا وجود ویژگی‌های تهاجمی، جراحی در سه ماهه دوم توصیه می‌شود. اگر جراحی در سه ماهه دوم یا سوم بارداری ضروری تشخیص داده شود، باید به بعد از زایمان موکول گردد و پیگیری‌های پس از زایمان به دقت برنامه‌ریزی شود.

برای مشاوره با دکتر سید احمد فنایی، جراح تیروئید و پاراتیروئید و بهترین جراح سرطان تیروئید با سابقه بیش از ۵۰۰۰ جراحی تیروئید موفق می توانید با شماره‌های درج شده در سایت تماس بگیرید. ایشان که به جراح پنجه طلا تیروئید معروف هستند اعمال جراحی را با به روزترین تجهیزات پزشکی جهت پیشگیری از عوارض جراحی تیروئید انجام میدهند.

تأثیر ندول تیروئید در بارداری

ندول تیروئید در دوران بارداری می‌تواند تأثیرات متفاوتی داشته باشد. ندول‌های خوش‌ خیم که عملکرد طبیعی تیروئید را مختل نمی‌کنند، معمولاً تأثیر مستقیمی بر بارداری ندارند. اما ندول‌های عملکردی (پرکاری یا کم‌کاری تیروئید) می‌توانند عوارض جدی ایجاد کنند. پرکاری تیروئید درمان‌نشده ممکن است به سقط جنین، زایمان زودرس، پره اکلامپسی و نارسایی قلبی در مادر منجر شود. کم‌کاری تیروئید درمان‌نشده نیز می‌تواند باعث سقط جنین، زایمان زودرس، مشکلات رشد عصبی جنین و کم‌خونی در مادر شود. سرطان تیروئید در بارداری نادر است؛ اما در صورت وجود، نیاز به مدیریت دقیق دارد.

حرف آخر

در دوران بارداری، عوامل متعددی می‌توانند باعث ایجاد و رشد گره‌های خوش‌خیم یا بدخیم تیروئید شوند. کمبود ید، اثر تحریک‌کننده هورمون hCG بر گیرنده‌های TSH و افزایش TSH و استروژن از جمله این عوامل هستند .تشخیص و مدیریت مناسب ندول تیروئید قبل و در طول بارداری بسیار مهم است. زنان باردار با ندول تیروئید باید تحت نظر پزشک متخصص غدد و زنان باشند و آزمایش‌های منظم تیروئید برای ارزیابی عملکرد غده و تنظیم دوز داروهای تیروئید انجام دهند.

۱۴۰۴-۰۳-۱۱

مطالب مرتبط

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ